Contact opnemen  |  Steun het PDL 

In 2005 deed de Europese Commissie (EC) het voorstel om luchtvaart per 1 januari 2012 onder het reeds bestaande EU ETS te laten vallen. Daarbij werden verschillende opties door de EC onderzocht. Variërend van alleen de vluchten binnen Europa tot en met alle vluchten zowel binnen Europa, als naar en vanuit Europa. Daarnaast was er de optie om luchtvaart onder het bestaande EU ETS te laten vallen of onder een eigen systeem. Na onderhandelingen tussen de EC, het Europese Parlement en de Europese Raad van Milieuministers is uiteindelijk gekozen voor de variant waarbij alle vluchten van alle luchtvaartmaatschappijen naar, van en binnen Europa vanaf januari 2012 onder het systeem van het huidige EU ETS vallen.

Dat betekent dat alle luchtvaartmaatschappijen een administratie moeten bijhouden van de CO2-uitstoot van alle vluchten die onder het EU ETS gaan vallen. Vanaf 2012 moeten de luchtvaartmaatschappijen jaarlijks een overeenkomstig aantal CO2-certificaten overleggen aan de betreffende emissieautoriteit. Ieder Europees land heeft zijn eigen emissieautoriteit. Buitenlandse luchtvaartmaatschappijen vallen onder de emissieautoriteit van het land waar ze het meest op vliegen. Een deel van de emissierechten krijgen de luchtvaartmaatschappijen, net als de andere deelnemers aan het EU ETS, gratis. Een deel wordt door de landen geveild en de rest moeten de luchtvaartmaatschappijen op de markt bijkopen.

Parallel aan EU ETS is ICAO bezig met een wereldwijd voorstel. Omdat alle aangesloten landen (bijna 200) het unaniem eens moeten worden, verloopt de voortgang traag. Temeer omdat er een vrij fundamentele tegenstelling tussen de betrokken landen bestaat over de vraag hoe een wereldwijd ETS moet worden vorm gegeven. Het principe van ICAO is (al sinds 1949) simpel gezegd dat iedereen naar rato meedoet. Dat betekent dat alle aangesloten landen naar rato voor hun CO2-uitstoot zouden moeten betalen. Hier ligt een groot verschil met de uitgangsprincipes van het Kyoto-verdrag. Hier dragen de ontwikkelde landen alle lasten en zijn de minder ontwikkelde landen (de zogenaamde Annex I-landen, waartoe bijvoorbeeld ook China hoort) vrijgesteld van verplichtingen ten aanzien van CO2-reductie. Stand van zaken

Vanaf het begin is het voornemen om alle luchtvaartmaatschappijen onder het EU ETS te laten vallen zeer controversieel geweest. De luchtvaartmaatschappijen argumenteerden dat de EU, conform het verdrag Chicago uit 1944, niet gerechtigd is om eenzijdig deze maatregelen op te leggen. De EC ziet dit logischerwijs anders. In juli is de door Air Transport Association (ATA) aangespannen rechtszaak tegen het EU-ETS door het Europese Hof van Justitie behandeld. Op 6 oktober is door de advocaat generaal van de ECJ een preliminary opinion uitgesproken waarin staat dat EU-ETS niet in tegenspraak is met het verdrag van Chicago of het open Skies verdrag tussen de VS en de EU. De uitspraak wordt in februari 2012 verwacht, maar dan is het systeem al van kracht.

Ook regeringen mengen zich nu openlijk in de discussie. De Obama administratie heeft zich openlijk tegen het EU ETS gekeerd. Een wetsvoorstel waarin het Amerikaanse maatschappijen wordt verboden deel te nemen aan het systeem is door het House of Representatives aangenomen. Daarnaast dreigt China met tegenmaatregelen. Zo ligt er een plan klaar om landingsrechten voor Europese maatschappijen in te trekken en overweegt de Chinese overheid om grote orders bij Airbus in te trekken. Rusland zegt met tegenmaatregelen te komen om alle kosten terug te halen op Europese maatschappijen. Dit wil Rusland doen door de overvlieggelden voor Europese maatschappijen te verhogen.

ICAO heeft zich ondertussen ook uitgesproken tegen de deelname van niet-Europese maatschappijen aan het EU ETS. Namens 26 landen dringt ICAO bij de EU nogmaals aan om het systeem niet wereldwijd op te leggen.

Ook Europese maatschappijen zijn tegen omdat op deze manier een wereldwijde oplossing geen kans van slagen heeft. Dit zorgt voor een verstoorde concurrentieverhouding op het moment dat andere landen afhaken en de Europese maatschappijen wel onder de regelgeving komen te vallen.

Ook binnen de EU Milieuraad zijn twijfels uitgesproken. Italië dringt aan op herziening en Staatsecretaris Atsma heeft al aangegeven tijdens de raadsvergadering in december te pleiten voor aanpassing of anders uitstel van het EU ETS.

Met dit alles wordt de druk op invoering van luchtvaart in EU-ETS opgevoerd. De EC houdt voorlopig publiekelijk voet bij stuk. Mocht het niet lukken alle landen te overtuigen (en daar ziet het naar uit) dan wordt het wellicht tijd voor plan B.

Een veel geopperde mogelijkheid is om de reikwijdte van het EU ETS te bepreken tot alleen de vluchten binnen Europa. Dit kan dan wel op een storm van kritiek rekenen van Point to Point luchtvaartmaatschappijen. Omdat deze vrezen dat hun concurrenten op Europese routes, de netwerkmaatschappijen, wellicht een deel van de kosten kunnen verplaatsen naar het intercontinentale routes (waar de Point to point operators niet actief zijn) . Hetgeen een concurrentie voordeel binnen Europa zou kunnen opleveren voor de netwerkmaatschappijen.

Vooralsnog lijkt de EC aan de ene kant niet van plan om concessies te doen en slijpen steeds meer landen aan de andere kant de messen, in wat lijkt uit te lopen op een escalerende handelsoorlog.

Zie ook: Veelgestelde vragen over EU ETS

Zoeken      Contact opnemen